Wat is systeemtherapie?
Systeemtherapie is een vorm van psychotherapie en een ander woord voor gezins- en relatietherapie.
Het systeemdenken gaat ervan uit dat je als mens een sociaal dier bent; we hebben elkaar nodig. Je bent altijd op een bepaalde manier verbonden met de mensen om je heen. Net als bij een mobile met poppetjes boven een box van een baby: als er één wiebelt, wiebelen de anderen ook. Je hebt elkaar nodig om weer in balans te komen. Ook je bredere omgeving is van invloed op je welbevinden en ontwikkeling.
Bij psychische klachten of spanningen wordt er met systeemtherapie dan ook naar de relaties en omstandigheden gekeken om samen te gaan begrijpen wat er nodig is. Met zijn allen heb je ook meer krachten om te bundelen en bereik je duurzamere groei.
Als iedereen zich gezien voelt en een fijne plek heeft in het geheel, kunnen psychische klachten en uitdagend gedrag verminderen. Of moeilijkheden kunnen samen beter worden gedragen. Niet helpende communicatiepatronen kunnen worden herkend en veranderen naar fijne manieren om met elkaar om te gaan.
Ook kan systeemtherapie ondersteunen bij het herstellen van verbroken contact wanneer beide partijen hiervoor open staan. Soms kan (middels systeemtherapie) ook duidelijk worden dat de kloof te groot is en elkaar vinden op dit moment niet mogelijk is. Dan kan systeemtherapie helpen om ruimte te geven aan gevoelens van rouw en geholpen worden om (verwachtingen) los te laten. Zodat ieder vanuit daar weer verder kan groeien en er soms ook weer andere mogelijkheden ontstaan om te verbinden.
'Systeemtherapie gaat over samen begrijpen'
Invalshoeken in systeemtherapie
Systeemtherapie kent verschillende stromingen die elkaar kunnen aanvullen. Bij Vrije Grond wordt vooral gewerkt vanuit het hechtingsgerichte, narratieve en ervaringsgerichte perspectief.
De verschillende invalshoeken worden gecombineerd; afgestemd op de hulpvraag en de behoeften van het gezin. Deze zogenaamde ‘postmoderne’ stromingen hebben met elkaar gemeen dat de therapeut zich bescheiden opstelt; het gezin blijft expert over het eigen (samen)leven en bepaalt de richting van de therapie. De therapeut helpt om te verhelderen en steunt alle gezinsleden in het aangaan van een proces.
Verwacht geen pasklaar stappenplan, maar wél oprechte aandacht en maatwerk.
Hechtingsgerichte systeemtherapie richt zich op het versterken van de vertrouwensrelatie tussen de gezinsleden. Er wordt aandacht besteed aan hoe er om wordt gegaan met eigen en andermans emoties (mentaliseren). Samen worden woorden of andere uitingsvormen gevonden voor wat er van binnen leeft bij alle gezinsleden. Om hen goed te begrijpen wordt verkend hoe ouders zelf zijn opgegroeid. Ouders worden gezien in hun eigen opgelopen pijn. En zij worden geholpen af te stemmen op de emoties van hun kind, om samen te doorbreken dat moeilijkheden over generaties worden doorgegeven. Zowel in gesprek als met oefeningen wordt gestimuleerd om op gevoelsniveau contact te ervaren. Wanneer er in het verleden door omstandigheden contactbreukjes zijn ontstaan, kunnen deze met hechtingsgerichte gezinstherapie worden gerepareerd. Het is krachtig om dit samen met het gezin te doen; meegemaakte gebeurtenissen worden verwerkt en er ontstaat meer onderling begrip. Zo komt er weer lucht en spontaniteit in je gezin!
Met Narratieve systeemtherapie wordt geluisterd naar het verhaal dat mensen over zichzelf en elkaar vertellen. Spanningen en zorgen kunnen maken dat je niet goed meer ziet wat er goed gaat of waar jullie krachten liggen. Narratieve therapie helpt om weer een positief beeld te krijgen van jezelf, elkaar en je gezin als geheel. Er wordt gezocht naar krachtbronnen in het gezin en de omgeving. Er wordt gebruik gemaakt van taal, beelden, tekenen, spel, muziek en kunst. Door het hervinden van helende verhaallijnen, kunnen klachten en spanningen opklaren en kun je samen weer trots zijn op je gezin!
In de ervaringsgerichte (ook wel experiëntele of lichaamsgerichte) stroming van systeemtherapie wordt vooral ingezet op samen dingen doen. Door middel van oefeningen, spel en opstellingen wordt voelbaar en zichtbaar wat er leeft en wat er nodig is. Hierbij hoeft minder te worden gesproken; de ervaring wijst voor zich. Er is veel aandacht voor het lichamelijk bewustzijn. Onbewuste wijsheid van het lichaam wordt bewust gemaakt, zodat hier beter naar geluisterd kan worden. Door hier samen met het gezin mee aan de slag te gaan, leer je ook beter elkaars behoeften en grenzen kennen en hierop afstemmen.
Geen diagnoses, wel begrip
Bij Vrije Grond worden geen DSM V-classificaties gesteld. Wel is er ervaring met en begrip voor onderstaande uitdagingen die kunnen spelen in je gezin. Systeemtherapie kan helpen om hier samen mee om te gaan.
- Kwetsbaar zelfvertrouwen
- Emotieregulatieproblemen
- Traumagerelateerde klachten en trauma’s in gezinnen
- Scheiding, loyaliteit en samengestelde gezinnen
- Depressie en suïcidaliteit/euthanasiewens
- Angst- en dwangklachten
- Hechtingsmoeilijkheden
- Verlies en rouw
- Kwetsbaarheden in de persoonlijkheidsontwikkeling
- Gedrag passend in het autismespectrum
- Aandachtstekort, hyperactiviteit en impulsiviteit
- Opstandig gedrag en agressie
- Eetproblemen
- Somatisch onverklaarde klachten
- Hoogbegaafdheid
- Genderdiffusie
